Săn Tìm Di Sản “Tứ Trụ”: Quỳnh – Vĩnh – Tố – Tốn Trong Những Bản In Đầu Tiên

Lịch sử văn hóa Việt Nam đầu thế kỷ 20 là một bức tranh đầy biến động nhưng cũng vô cùng rực rỡ. Đó là thời kỳ của sự giao thoa giữa hai nền văn minh Đông – Tây, giữa cái cũ kỹ của Nho giáo ngàn năm và cái mới mẻ, tân tiến của phương Tây du nhập. Trong bối cảnh “mưa Âu gió Á” ấy, đã xuất hiện những trí thức lỗi lạc, những người tiên phong gánh vác sứ mệnh dùng văn tự để “Khai dân trí – Chấn dân khí”.

Trong dòng chảy hình thành báo chí và văn học Quốc ngữ đầu thế kỷ XX, bốn học giả tiên phong Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Văn Tố và Phạm Duy Tốn thường được nhắc đến như một “tứ trụ” tiêu biểu, ghi dấu những đóng góp nền tảng cho thời kỳ khai sáng văn hóa mới.

Không chỉ là những cái tên trong sách giáo khoa, di sản của họ để lại là những chồng sách, những tập tạp chí đã ngả màu thời gian nhưng chứa đựng hàm lượng trí tuệ khổng lồ. Tại Nhà Sách Tuấn Ninh, chúng tôi tự hào lưu giữ những ấn phẩm gốc, những bộ “toàn tập” quý hiếm của các bậc tiền nhân này. Hãy cùng ngược dòng lịch sử để chiêm nghiệm lại gia tài văn hóa đồ sộ ấy.

Bối Cảnh Lịch Sử & Vai Trò Của Nhóm “Tứ Trụ”

Trước khi đi vào chi tiết từng tác giả, cần hiểu tại sao họ lại quan trọng đến thế. Đầu thế kỷ 20, chế độ khoa cử Hán học chấm dứt (1919), chữ Quốc ngữ bắt đầu thay thế chữ Nho. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, văn xuôi Quốc ngữ còn rất sơ khai, vụng về.

Chính bốn vị học giả này là những người đã mài giũa, uốn nắn và chứng minh cho cả thế giới thấy rằng: Tiếng Việt (chữ Quốc ngữ) hoàn toàn có thể dùng để viết văn, làm báo, tranh luận triết học và chuyển tải những tư tưởng phức tạp nhất của nhân loại. Họ là những người “lát đường” cho nền văn học hiện đại Việt Nam phát triển rực rỡ sau này.

Phạm Quỳnh (Thượng Chi) – Chủ Bút Nam Phong & Người Giữ Hồn Dân Tộc

Trong số “Tứ trụ”, Phạm Quỳnh (1892–1945) là nhân vật để lại khối lượng trước tác đồ sộ nhất và cũng gây tranh luận nhiều nhất. Ông là chủ bút của Nam Phong Tạp Chí – tờ báo có ảnh hưởng lớn nhất đối với trí thức Việt Nam trong gần 20 năm (1917-1934).

Tại kho sách của Tuấn Ninh, di sản của Phạm Quỳnh hiện diện qua những bộ sách cực kỳ quý hiếm:

Bộ “Thượng Chi Văn Tập” (5 Tập – 1962)

Đây là bộ tuyển tập đầy đủ nhất các bài viết của Phạm Quỳnh, được Nhà xuất bản Bộ Quốc Gia Giáo Dục in lại vào năm 1962.

Nội dung: Bộ sách tập hợp các bài xã thuyết, khảo cứu về văn hóa, triết học, đạo đức mà ông đã đăng trên tạp chí Nam Phong. Phạm Quỳnh là người nặng lòng với văn hóa cổ truyền. Ông bàn về Phật giáo, Nho giáo, về luân lý Á Đông với một văn phong trang trọng, mực thước (văn biền ngẫu kết hợp văn xuôi hiện đại).

• Giá trị tư liệu: Đọc Thượng Chi Văn Tập, ta thấy một Phạm Quỳnh uyên bác, người đã đưa ra câu nói bất hủ: “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn. Tiếng ta còn, nước ta còn”. Bộ sách 5 tập này tại Tuấn Ninh là bản in giấy đen, bìa mộc, gáy khâu chỉ, là tư liệu gốc không thể thiếu cho các nhà nghiên cứu văn học sử.

“Pháp Du Hành Trình Nhật Ký” & Các Tiểu Luận Tiếng Pháp

Phạm Quỳnh không chỉ giỏi Hán văn mà còn tinh thông Pháp văn. Cuốn Pháp du hành trình nhật ký (Bìa có hình tháp Eiffel) ghi lại chuyến đi của ông sang Pháp năm 1922.

• Đây là một trong những cuốn du ký hay nhất của văn học Việt Nam đầu thế kỷ 20. Qua con mắt quan sát tinh tế, ông miêu tả văn minh phương Tây không phải với sự choáng ngợp của người “nhà quê ra tỉnh”, mà với tư thế của một trí thức An Nam đi tìm đường chấn hưng văn hóa nước nhà.

• Bên cạnh đó là cuốn “Tiểu luận viết bằng tiếng Pháp” (Essais 1922-1932) và đặc biệt là cuốn “Le Paysan Tonkinois” (Người Nông Dân Bắc Kỳ) bản in năm 1943. Cuốn sách tiếng Pháp này (trong ảnh bìa cũ in hình người nông dân cấy lúa) là một công trình dân tộc học xuất sắc, nơi ông giới thiệu với người Pháp về đời sống, phong tục và tâm hồn của người nông dân Việt Nam thuần hậu.

Nguyễn Văn Vĩnh – Người Khổng Lồ Của Phong Trào “Âu Hóa”

Nếu Phạm Quỳnh chủ trương “Thổ nạp Á Âu” (kết hợp Đông Tây) nhưng vẫn nặng lòng với cái cũ, thì Nguyễn Văn Vĩnh (1882–1936) là người cổ vũ mạnh mẽ nhất cho việc “Âu hóa” toàn diện và dùng chữ Quốc ngữ để khai dân trí. Ông là chủ bút của Đông Dương Tạp Chí.

• Ông vua dịch thuật: Nguyễn Văn Vĩnh là người đầu tiên dịch trọn vẹn Truyện Kiều sang tiếng Pháp. Ông cũng là người dịch các kiệt tác văn học Pháp như Những kẻ khốn khổ (Les Misérables), Ba người lính ngự lâm, Truyện thơ ngụ ngôn La Fontaine sang tiếng Việt.

• Tư tưởng: Câu nói nổi tiếng của ông: “Nước Nam ta mai sau này hay hay dở là ở chữ Quốc ngữ” đã trở thành kim chỉ nam cho cả một thế hệ. Sách của Nguyễn Văn Vĩnh thường là các bản dịch in song ngữ, là báu vật cho những ai nghiên cứu về nghệ thuật dịch thuật.

Phạm Duy Tốn – Người Mở Đường Cho Truyện Ngắn Hiện Đại

Cùng thời với Phạm Quỳnh và Nguyễn Văn Vĩnh, nhưng Phạm Duy Tốn (1883–1924) lại chọn một con đường khác: Văn chương tả chân (Hiện thực).

Tại Nhà Sách Tuấn Ninh, cuốn “Phạm Duy Tốn – Tác phẩm chọn lọc” (Bìa đỏ, NXB Văn Học) là minh chứng rõ nét nhất cho tài năng của ông.

• Bậc thầy truyện ngắn: Trước Phạm Duy Tốn, văn học Việt Nam chủ yếu là truyện thơ Nôm hoặc văn tế. Ông là một trong những người đầu tiên viết truyện ngắn hiện đại bằng chữ Quốc ngữ với tác phẩm kinh điển Sống chết mặc bay (được đưa vào sách giáo khoa).

• Nội dung: Truyện của ông miêu tả chân thực, đau xót cảnh lầm than của người dân trước sự vô trách nhiệm của quan lại (hình ảnh quan phụ mẫu đánh tổ tôm khi đê vỡ). Lối văn của ông gãy gọn, giàu hình ảnh, thoát khỏi lối văn biền ngẫu dề dà của thời trước.

• Giá trị: Tuy ông mất sớm và để lại không nhiều tác phẩm, nhưng tuyển tập này là viên gạch đầu tiên xây dựng nên tòa lâu đài văn xuôi hiện thực Việt Nam (tiền đề cho Nam Cao, Vũ Trọng Phụng sau này).

Nguyễn Văn Tố (Ứng Hòe) – Học Giả Uyên Bác Của Hội Trí Tri

Người cuối cùng trong “Tứ trụ” là Nguyễn Văn Tố (1889–1947). Ông không nổi tiếng bằng các tác phẩm văn chương ướt át, mà được kính trọng bởi sự uyên bác về Lịch sử và Văn hóa. Ông từng là Hội trưởng Hội Trí Tri, Hội trưởng Hội Truyền bá Quốc ngữ và là vị Bộ trưởng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

• Công trình nghiên cứu: Nguyễn Văn Tố chuyên khảo cứu về lịch sử, văn bia, khảo cổ và văn hóa dân gian. Các bài viết của ông trên tạp chí Tri Tân (với bút danh Ứng Hòe) là những tư liệu sử học cực kỳ chuẩn xác và tỉ mỉ.

• Đại Nam Dật Sử: Đây là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông, ghi chép lại những chuyện cũ của nước Nam mà chính sử bỏ sót.

Sách của Nguyễn Văn Tố thường rất hiếm và nằm rải rác trong các tập tạp chí cũ (Tri Tân, Khai Trí Tiến Đức) mà giới sưu tầm chuyên nghiệp tại Tuấn Ninh luôn nỗ lực tìm kiếm để ghép bộ.

Tại Sao Những Cuốn Sách Của “Tứ Trụ” Lại Là Di Sản?

Ngày nay, chúng ta có thể đọc hàng ngàn cuốn sách mỗi năm. Nhưng những cuốn sách của Phạm Quỳnh, Phạm Duy Tốn… in từ giữa thế kỷ 20 (như bộ Thượng Chi Văn Tập 1962 hay bản tiếng Pháp 1943 trong ảnh) mang một giá trị hoàn toàn khác biệt.

1. Giá trị của sự khởi đầu: Đây là những “bản gốc” của văn hóa Việt Nam hiện đại. Đọc lại văn của các cụ, ta thấy được sự chuyển mình của tiếng Việt, từ những câu văn còn hơi hướng Hán học sang lối diễn đạt trong sáng, gãy gọn ngày nay.

2. Giá trị của giấy mực: Những cuốn sách này được in trên giấy bản, giấy rơm của những năm 40, 60. Trải qua bom đạn chiến tranh, qua bao lần di chuyển, chúng vẫn tồn tại. Mùi giấy cũ, những dòng chữ in typo mộc mạc là thứ mà sách điện tử hay sách tái bản không bao giờ sao chép được.

3. Giá trị sưu tầm: Số lượng những bản in này trên thị trường ngày càng ít đi. Sở hữu trọn bộ 5 tập Thượng Chi Văn Tập hay cuốn Le Paysan Tonkinois nguyên vẹn là niềm mơ ước và tự hào của bất kỳ nhà sưu tầm nào.

Lời Kết: Hãy Đến Tuấn Ninh Để Chạm Vào Lịch Sử

Văn hóa không phải là những gì trừu tượng, văn hóa nằm trong chính những trang sách cũ. Việc sưu tầm và đọc lại tác phẩm của “Tứ trụ” Quỳnh – Vĩnh – Tố – Tốn không chỉ là thú chơi, mà là cách chúng ta tri ân những người đã khai mở con đường văn hóa cho dân tộc.

Nhà Sách Tuấn Ninh cam kết mang đến những bản sách gốc, được thẩm định kỹ càng về niên đại và nội dung, phục vụ nhu cầu nghiên cứu và sưu tầm của quý khách.

THÔNG TIN LIÊN HỆ GIAO LƯU SÁCH CŨ:

Quý khách muốn tìm mua các tác phẩm của Tứ trụ, sách Tiền chiến, sách khảo cứu xưa, vui lòng liên hệ:

• Hotline/Zalo (Chủ shop Tuấn Ninh): 0919 741 657

• Fanpage: Nhà Sách Tuấn Ninh

• Địa chỉ kho sách:

  • Cơ sở 1: Số 1130 Đường Láng – Đống Đa – Hà Nội

  • Cơ sở 2: Số 153 Giáp Nhất – Nhân Chính – Thanh Xuân

  • Cơ sở 3: Số 87 Giảng Võ – Ba Đình

  • Cơ sở 4: Số 20 Phan Đình Phùng – Ba Đình

Nhà Sách Tuấn Ninh – Nơi những giá trị xưa cũ được trân trọng và gìn giữ!

Đọc ngay:

>> Lâm – Lê – Tấn – Vượng: Tứ Trụ Sử Học & Những Bộ Sách Kinh Điển Bất Hủ

>> Bộ Sưu Tập Tản Đà (Nguyễn Khắc Hiếu) Quý Hiếm: Từ “Tao Đàn 1939” Đến Những Bản In Hương Sơn Huyền Thoại

>> Kho Sách Xưa 100 Năm Tuổi Ở Nhà Sách Tuấn Ninh: Chậm Tay Là Hết