Kho Sách Xưa 100 Năm Tuổi Ở Nhà Sách Tuấn Ninh: Chậm Tay Là Hết

Trong giới chơi sách xưa, người ta thường rỉ tai nhau: “Sách mới cho ta tri thức, sách xưa cho ta hoài niệm”. Nhưng với bộ sưu tập 6 nhóm hiện vật đặc biệt này, giá trị của chúng vượt xa sự hoài niệm đơn thuần. Đây là những lát cắt sống động của lịch sử Việt Nam thế kỷ 20 – một thế kỷ đầy biến động với đủ cung bậc: Từ sự tranh luận nảy lửa của trí thức Hà Thành thời Pháp thuộc, đến ý chí đanh thép giữa rừng già Việt Bắc, và kết thúc bằng cái phong lưu, nhàn tản của bậc vương giả đất phương Nam.

Hãy cùng chúng tôi lần giở từng trang giấy ố vàng, hít hà mùi hương của thời gian và giải mã vì sao những ấn phẩm dưới đây lại được định giá là “những báu vật giấy” không thể thay thế.

Báo Chí & Tạp Chí – Những “Nhiệt Kế” Đo Độ Nóng Của Thời Cuộc

Báo chí cũ là thể loại khó bảo quản nhất nhưng cũng mang tính thời sự nhất. Bộ sưu tập này sở hữu hai đại diện tiêu biểu cho hai giai đoạn lịch sử hoàn toàn trái ngược nhau.

1. Hanoi Báo (1936) – Tiếng Nói Của Trí Thức Giữa “Mùa Xuân Dân Chủ”

Nhìn vào những tờ Hanoi Báo in năm 1936 (các số 44, 46, 49…), dân chơi báo cũ sẽ nhận ra ngay đây là “hàng độc”. Tại sao mốc 1936 lại quan trọng?

• Bối cảnh lịch sử đặc biệt: Năm 1936, Mặt trận Bình dân Pháp lên nắm quyền, dẫn đến sự ra đời của Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Chế độ kiểm duyệt báo chí hà khắc của thực dân Pháp tạm thời được nới lỏng. Đây được coi là “thời điểm vàng” để báo chí Việt Nam bùng nổ cả về số lượng và chất lượng.

• Nội dung “nảy lửa”: Khác với báo chí rụt rè giai đoạn trước, Hanoi Báo dưới sự chủ trương của những cây bút trẻ như Lê Tràng Kiều, Lưu Thần, Diệp Văn Kỳ đã dám bàn thẳng vào những vấn đề gai góc. Các tít bài trong ảnh như “Chủ nghĩa quốc gia của họ Phạm”, “Thế giới chiến tranh”, hay các mục phê bình văn học thẳng thắn cho thấy tư duy phản biện sắc sảo của người Việt trẻ thời bấy giờ.

• Giá trị Mỹ thuật (Art Deco): Về mặt hình thức, Hanoi Báo là minh chứng cho sự du nhập của phong cách thiết kế phương Tây. Cách sắp xếp chữ (Typography) to, đậm, sử dụng các mảng màu đỏ – xanh đối lập trên nền giấy ngả vàng tạo nên một vẻ đẹp thị giác mạnh mẽ (Visual Impact). Treo một tờ báo này trong khung kính không chỉ là treo lịch sử, mà là treo một tác phẩm nghệ thuật đồ họa.

2. Tạp Chí “Văn Hóa” (1953 – 1954) – Chiều Sâu Của Sự Tĩnh Lặng

Bước sang giai đoạn 1953-1954, khi cuộc chiến Đông Dương đi vào hồi kết, không khí học thuật lại chuyển sang một hướng khác. Những cuốn tạp chí “Văn Hóa” (Cơ quan ngôn luận của Việt Nam Văn Hóa Hiệp Hội) trong bộ sưu tập này là đại diện cho tầng lớp tinh hoa trí thức (Elites).

• Nội dung hàn lâm: Không còn chạy theo tin tức nóng hổi như báo ngày, tạp chí này đi sâu vào Nghiên cứu và Lý luận. Các bài viết so sánh “Khổng Tử với Descartes”, hay các nghiên cứu của học giả Nguyễn Đăng Thục, Hoàng Xuân Hãn cho thấy nỗ lực tìm đường của trí thức Việt: Làm sao để hòa nhập với phương Tây mà không đánh mất gốc rễ phương Đông?

• Tình trạng hiện vật: Giấy in tạp chí giai đoạn này thường mỏng, dễ giòn (brittle). Việc giữ được những cuốn tạp chí phẳng phiu, chưa rách gáy như trong ảnh là điều cực kỳ hiếm có, cho thấy chủ nhân trước đó phải là người rất trân trọng tri thức.

VĂN HỌC KHÁNG CHIẾN – KHI “GIẤY RƠM” HÓA THÀNH “THÉP”

Nếu báo chí là tiếng nói của đô thị, thì cuốn sách “Suối Thép” (1950) lại mang trong mình hơi thở của núi rừng chiến khu, là hiện vật có giá trị tinh thần lớn nhất trong bộ sưu tập này.

“Suối Thép” & Bản Dịch Để Đời Của Cụ Ngô Tất Tố

• Sự chuyển mình của một dịch giả: Chúng ta thường biết đến Ngô Tất Tố qua “Tắt Đèn” hay “Việc Làng” – những tác phẩm hiện thực phê phán trước 1945. Nhưng cuốn Suối Thép (dịch từ Thép đã tôi thế đấy của Nikolai Ostrovsky) in năm 1950 tại chiến khu Việt Bắc lại cho thấy một Ngô Tất Tố rất khác: Một người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa. Bản dịch này ra đời chỉ 4 năm trước khi cụ mất (1954), là tinh huyết cuối đời của cụ. Văn phong dịch của Ngô Tất Tố được đánh giá là mộc mạc, gần gũi nhưng vẫn giữ được khí phách hào sảng của nhân vật Pavel.

• Chất liệu “Giấy Bản” (Giấy Rơm) – Dấu ấn của sự khan hiếm: Đây là chi tiết đắt giá nhất để thẩm định sách. Trong kháng chiến, chúng ta không có giấy trắng (giấy pơ-luya) của phương Tây. Các xưởng in của NXB Văn Nghệ phải tự sản xuất giấy từ tre, nứa, rơm rạ ngâm vôi.

  • Đặc điểm: Giấy có màu nâu vàng tự nhiên, bề mặt thô ráp, xốp nhẹ, nhìn kỹ thấy rõ thớ sợi thực vật. Loại giấy này rất hút ẩm và dễ bị mối mọt tấn công.

  • Độ hiếm: Chính vì chất liệu “hữu cơ” này mà sách giấy bản rất khó tồn tại qua 70 năm. Một cuốn Suối Thép 1950 còn nguyên bìa, gáy chắc chắn như trong ảnh là cực phẩm (Museum Quality) mà các bảo tàng hoặc nhà sưu tầm chuyên nghiệp luôn săn tìm. Nó là minh chứng vật chất cho giai đoạn “gian khổ mà anh dũng” của dân tộc.

BẢO TỒN CỔ HỌC – MẠCH NGẦM VĂN HÓA KHÔNG BAO GIỜ DỨT

Bên cạnh văn học cách mạng, dòng chảy văn học cổ điển (Hán Nôm) vẫn âm thầm chảy, được các học giả nỗ lực gìn giữ qua các thời kỳ.

1. “Văn Chương Quốc Âm” (1944) – Nốt Trầm Trước Cơn Bão Lớn

Cuốn sách mỏng manh của tác giả Phan Trần Chúc (NXB Đời Mới) ra đời năm 1944 mang một ý nghĩa đặc biệt về mặt thời điểm. Năm 1944 là năm áp chót của Thế chiến II, xã hội Việt Nam đang cực kỳ hỗn loạn. Việc một cuốn sách nghiên cứu về văn thơ Nôm thế kỷ XIX vẫn được xuất bản cho thấy sức sống mãnh liệt của văn hóa truyền thống. Nó như một mỏ neo, giữ lại bản sắc dân tộc trước khi Việt Nam bước vào cơn bão táp cách mạng năm 1945.

2. “Hoàng Việt Thi Văn Tuyển” (1958) – Công Trình Của Thời Đại Mới

Đến năm 1958, tại miền Bắc, công tác bảo tồn di sản được nâng lên tầm cao mới với bộ “Hoàng Việt Thi Văn Tuyển” (3 tập).

• Tác giả: Nguyên tác của Tồn Am Bùi Huy Bích (một danh sĩ thời Lê mạt Nguyễn sơ).

• Nhóm biên soạn: Nhóm Lê Quý Đôn – tập hợp những học giả Hán Nôm uy tín nhất miền Bắc lúc bấy giờ.

• Giá trị nội dung: Bộ sách này là một cuộc tổng kiểm kê gia tài văn học của cha ông từ thời Lý, Trần, Hồ đến thời Lê. Sách in song ngữ (Hán – Việt), chú giải tường tận. Đối với những người nghiên cứu văn học trung đại, đây là bộ sách “gối đầu giường” (Must-have).

• Giá trị sưu tầm: Tìm được một tập đã khó, tìm được trọn bộ 3 tập đồng bộ về hình thức, bìa lót, gáy sách như trong ảnh là điều rất khó khăn. Giấy in sách năm 1958 (giấy đen Liên Xô hoặc giấy Bãi Bằng đời đầu) thường xấu, nhưng bộ này được in khá trân trọng, chứng tỏ vị thế quan trọng của nó.

VƯƠNG HỒNG SỂN – CÁI “GU” PHONG LƯU CỦA NGƯỜI MIỀN NAM

Mảnh ghép cuối cùng và cũng là mảnh ghép “màu sắc” nhất của bộ sưu tập chính là chồng sách của học giả Vương Hồng Sển. Nếu các cuốn trên nặng về tư tưởng, thì sách cụ Vương nặng về… cái Tình và cái Thú.

Bộ Sách “Vương Hồng Sển” – Độc Đáo Và Duy Nhất

Cụ Vương là một “tượng đài” của văn hóa Nam Bộ. Sách của cụ không lẫn vào đâu được bởi giọng văn “rặt” Nam Bộ: Hóm hỉnh, tưng tửng nhưng thâm thúy vô cùng.

• 

  “Thú Chơi Cổ Ngoạn” & “Khảo Về Đồ Sứ Cổ Trung Hoa”: Đây là “Thánh kinh” của giới chơi đồ cổ. Cụ Vương không chỉ dạy cách xem men, xem dáng bình, mà dạy cả cái đạo làm người chơi cổ ngoạn. Cụ viết về cái đẹp của một chiếc chén mẻ, cái duyên của một món đồ vớt được dưới sông. Người đọc sách này không chỉ học kiến thức, mà học được phong thái ung dung, tự tại.

• “Hồi Ký 50 Năm Mê Hát”: Một tư liệu sống về nghệ thuật Cải Lương miền Nam. Cụ Vương mê hát đến mức “quên ăn quên ngủ”, và chính cái đam mê ấy đã giúp cụ ghi lại những giai thoại về các cô đào, kép hát mà chính sử không bao giờ chép lại.

• “Phong Lưu Cũ Mới”: Cuốn sách bàn về lối sống, về cách ăn mặc, ứng xử của người Sài Gòn xưa. Đọc Vương Hồng Sển là thấy cả một bầu trời ký ức của vùng đất phương Nam hào sảng hiện về.

TỔNG KẾT: TẠI SAO BẠN NÊN SỞ HỮU TRỌN BỘ SƯU TẬP NÀY?

1. Tính Duy Nhất (Uniqueness): Bạn có thể dễ dàng mua một cuốn sách mới trên Tiki, nhưng để tìm lại một cuốn Suối Thép giấy bản 1950 hay trọn bộ Hanoi Báo 1936 là hành trình tìm kim đáy bể. Đây là những hiện vật không tái tạo.

2. Giá Trị Đầu Tư: Trong bối cảnh lạm phát, sách xưa là kênh trú ẩn tài sản an toàn. Giá trị của những ấn phẩm này chỉ có tăng (thường 10-20%/năm) chứ không bao giờ giảm, bởi nguồn cung ngày càng khan hiếm.

3. Khẳng Định Đẳng Cấp: Một tủ sách trưng bày đủ 3 dòng: Báo chí Tiền chiến (Bắc) – Văn học Kháng chiến (Chiến khu) – Cổ ngoạn Phong lưu (Nam) sẽ nói lên tầm vóc văn hóa và sự hiểu biết sâu rộng của gia chủ.

Lời Kết: “Vật đổi sao dời, chỉ có văn hóa là trường tồn”. Những cuốn sách này đã nằm im lìm qua bao cuộc bể dâu, nay xuất hiện ở đây để tìm người tri kỷ. Đừng để lỡ cơ hội sở hữu những “mảnh hồn dân tộc” này. Hãy rước chúng về, đóng khung trân trọng hoặc đặt ngay ngắn trên kệ gỗ, để những câu chuyện của cha ông mãi được lưu truyền.

👉 Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận báo giá chi tiết và tư vấn thẩm định từng cuốn sách!

Liên hệ ngay Nhà Sách Tuấn Ninh – 25 Năm Uy Tín Tại Hà Nội:

• Hotline/Nhắn Zalo (24/7): 0919 741 657
• Cơ sở 1: Số 1130 Đường Láng – Đống Đa – Hà Nội
• Cơ sở 2: Số 153 Giáp Nhất – Nhân Chính – Thanh Xuân – Hà Nội
• Cơ sở 3: Số 87 Giảng Võ – Ba Đình – Hà Nội
• Cơ sở 4: Số 20 Phan Đình Phùng – Ba Đình – Hà Nội

Đọc ngay:

>> Sách Cũ Trước 1975: Bật Mí “Kho Báu” Bị Lãng Quên & Địa Chỉ Uy Tín Nhất Hà Nội

>> Nhạc Tờ Trước 1975: Vì Sao Trở Thành Đồ Decor Xa Xỉ?